Maand: december 2013

Delen is het nieuwe hebben.

Michael BauwensIn 1993 vertelde Michel Bauwens aan Humo wat e-mail en internet was, en hij voorzag ook wat de maatschappelijke draagwijdte van die nieuwe technologie zou zijn. Er waren toen amper een paar honderd internetgebruikers in België. Nu staan een aantal nieuwe toekomstbeschouwingen van Bauwens in een boek met de titel: `De wereld redden. Met peer-to-peer naar een postkapitalistische samenleving’. Het boek (in november verschenen en nu al aan een herdruk toe) draagt een kurkdroge titel, maar onder die kurk zit een heftig én optimistisch toekomstbeeld.

Jan Hertoghs / Foto’s Jelle Vermeersch

De man die in de woelige jaren zeventig politieke wetenschappen studeerde aan de VUB, en later een kaderfunctie bekleedde bij BP Nutrition en Belgacom, woont al twaalf jaar in Thailand. Hij heet een denktank (P2P Foundation: zie p2pfoundation.net) en reist de wereld rond om lezingen te geven over de nieuwe maatschappij die eraan lijkt te komen. De deeleconomie is daar een fundamenteel onderdeel van, en Bauwens ziet een wereldwijd verband tussen initiatieven als autodelen, collectieve moestuinen, repair cafés, crowd funding, of het zelf produceren van auto’s in kleine fabriekjes en met behulp van 3D-printing. Hij merkt ook hoe jongeren er fel mee begaan zijn, uit idealisme en/of om uit hun werkloosheid te breken, en voorspelt niets minder dan een revolutie: `Er komt een andere economie en een meer solidaire samenleving.’

HUMO In je boek staat een treffende beeldspraak om het concept peer-to-peer in te leiden. Wikipedia omschrijf je als `Geef een steen, krijg een huis’.

Michel Bauwens «Met al hun bijdragen hebben die vrijwilligers een enorme online encyclopedie gecreëerd die voor iedereen openstaat. Daarin zie je al de basisvorm van peer-to-peer. Mensen werken vrijwillig mee, en toch krijg je iets dat een economische waarde vertegenwoordigt en dat honderdvijftig mensen tewerkstelt. Uit een vrijwillig initiatief is een economische infrastructuur ontstaan. »Belangrijk is het `gemeengoed’ dat men creëert. Wikipedia is een gemeengoed van kennis, maar je kan evengoed een gemeengoed van infrastructuur hebben, als mensen een kantoorgebouw of een atelier delen. Dat gemeengoed of commons is een heel oud begrip. Denk aan de middeleeuwen: toen hadden de boeren gemeenschappelijke gronden en waren er onderlinge regels en afspraken voor het gebruik ervan, net zoals je nu afspraken hebt als een auto of atelier gedeeld moet worden.»

HUMO Maar waarom zouden mensen zich nu ineens bekeren tot het werken binnen zo’n commons?

Bauwens «Uit passie. In het kapitalistische systeem is er die scheiding: de job doe je voor je inkomen, de vrije tijd is er voor hobby’s en passies. In het nieuwe systeem wil je niet zomaar een job, je wil een job waarin werk en passie samenvallen. En liefst wil je werken voor een gemeenschap waar je hart naar uitgaat. »Overal ter wereld ontstaan nu kleine gemeenschappen van mensen met eenzelfde passie, die duurzaam willen leven. En het begint met onderlinge hulpverlening op een bepaald terrein, maar de volgende stap is dat daaromheen een economie kan groeien. En dát is nieuw.»

HUMO Dan nog blijft de vraag: waarom zijn mensen ineens gedreven tot wederzijdse dienstverlening? Zijn die jonge mensen het kapitalistische systeem dan zo beu?

Bauwens «Er is toch een ommekeer gaande. Ik zie bij jongeren het vertrouwen in bedrijven en in de economie afnemen. Ze zien hoe Chinese arbeiders een smartphone of een Nikeschoen maken voor een kostprijs van enkele euro’s en hoe die multinationals voor dat product het veertigvoudige vragen. Ze zien ook hoe een dure iPad zo gemaakt wordt dat hij na 400 keer opladen onvermijdelijk stukgaat. Veel jongeren willen dat niet. Die willen duurzamer leven. En dus gaan ze deel uitmaken van een gemeenschap die duurzamer met de dingen omspringt. »Veel jongeren staan ook open voor een groene technologie. En als ze zelf een bedrijfje opstarten, dan zullen ze hun duurzame technische oplossingen delen met anderen. Van de grote bedrijven verwachten ze hetzelfde: dat zij hun duurzame technologie ook niet langer gaan beschermen met patenten, maar gaan delen met iedereen. Wat de wereld beter kan maken, dat ga je toch niet afschermen om er grote winsten uit te halen?!»

GEMASKERDE MAN

HUMO Je noemt het een`historisch breekpunt: de mens kan een sprong vooruit maken naar een nieuwe samenlevingsvorm’. Met een ander soort markt, een ander soort staat, enzovoort.

Bauwens «Hoe werkt het klassieke kapitalistische systeem? Je verhuurt je arbeid aan een bedrijf, die onderneming realiseert daarmee een product of een dienst, ze brengt die op de markt en in ruil krijg jij een loon. In het nieuwe systeem heb je mensen die hun arbeid en medewerking geven aan een gemeenschappelijk systeem. Ik noem dat de civiele maatschappij, want het zijn burgers die bijdragen aan iets wat een gemeenschappelijk nut heet. Een boer die zijn landbouwproducten rechtstreeks naar de verbruiker wil brengen, heet een winkel en een verspreidingssysteem nodig. Meestal neemt een vzw of ngo dat werk op zich, ze gaan meerdere initiatieven groeperen. Met allemaal kleine bedrijfjes die rond datzelfde idee gaan werken. Dat is de micro-economie van peer-to-peer.»

HUMO En zo krijg je een andere markt en een andere staat?

Bauwens «Beeld je een maatschappij in waarbinnen men zich gaat groeperen rond allerlei commonses, zoals onderwijs of wetenschap. Of gezondheidszorg: die wordt nu door de privé of de staat georganiseerd, terwijl er een derde mogelijkheid is. In Italië zijn er gemeentes waar patiënten, dokters en verpleegkundigen samen een coöperatief runnen. In Nederland heb je verpleegkundigen die na hun wite woede afstand namen van het bestaande systeem en die ook coöperatieven hebben opgericht. En die kleinschalige centra van gezondheidszorg leveren een zorg die merkelijk goedkoper is dan de bestaande klassieke zorg. »Een ander voorbeeld zijn bibliotheken. Nu worden die gerund door de gemeente of provincie, maar als hun aanbod verarmt of als ze dreigen opgedoekt te worden, dan zouden ze gerund kunnen worden door een coöperatief van gemotiveerde lezers en bibliothecarissen.»

HUMO Alles wordt dan klein… én kwetsbaar. Nu doe je je job, je verdient geld en tegelijk kan je (na je uren) voluit kritiek hebben op het kapitalistische systeem. Dat is comfortabel. In jouw systeem sta je er zélf voor. Ineens moet je burgerzin en ondernemingszin betonen. Ineens ga je je zorgen maken: dat je commons niet marcheert, of niet leefbaar is op lange termijn. Of dat je medestanders zo weinig gemotiveerd zijn.

Bauwens «Dat kan allemaal gebeuren. Maar wat kunnen we anders doen? Klimaatop- warming, overbevissing, pollutie van bodem en water, ontbossing. Moet het zo verder?!»

WIKISPEED

HUMO Voor die revolutionaire ommekeer reken je op de `genetwerkte kenniswerkers’: al diegenen die met computer en internet bezig zijn. In het Westen is dat zo’n 30 tot 40 procent van de bevolking.

Bauwens «De tijd dat alleen maar multinationals wereldwijd konden samenwerken is voorbij. De nieuwe generatie kenniswerkers is opgegroeid met de sociale media, met netwerken van gewone burgers. En omdat ze minder en minder jobs vinden door de crisis van het kapitalisme, zoeken ze naar alternatieven. En één van de alternatieven is peer-to-peer samenwerken aan producten met een sociaal nut. »Kijk naar Detroit. Zestig procent van de auto-ingenieurs heet geen job meer. Een aantal onder hen bllijt niet bij de pakken zitten en heeft z’n kennis en engagement in Wikispeed samengebracht. En nu hebben ze in hun microfabriek al een twintigtal auto’s gemaakt. Het zijn sportieve modellen van zo’n 19.000 dollar per stuk, maar het zijn geen prototypes, ze zijn toegelaten op de rijweg.»

HUMO Het zijn geen veredelde modelbouwers die voor de lol een miniatuurfabriek openhouden?

Bauwens «Integendeel! Wikispeed is bedoeld als valabel alternatief nu de grootschalige auto-industrie op haar gat ligt. In die microfabrieken werken ze bijvoorbeeld met 3D-printers die onderdelen kunnen afdrukken, waardoor je niet afhankelijk bent van de auto-industrie. Wikispeed zou graag een klein gezinsmodel willen maken, maar ze vinden geen banken of geldschieters die in hen willen investeren. Dat is een vaker voorkomend probleem: al die nieuwe economieën vinden geen geld omdat banken weten dat ze daar geen superwinsten kunnen rapen, zoals bij kapitalistische bedrijven. »Detroit is maar één voorbeeld van hoe hoogopgeleide mensen zonder job gevaarlijk kunnen zijn voor de gevestigde machten. Want wie geen job heet, die heet tijd, die kan verder studeren, die kan zich in een peer-to-peer-project engageren en dat brengt sociale en maatschappelijke beweging op gang. »Neem de revoluties in het Midden-Oosten. Die hebben dezelfde context: een ontwikkelingsland met een youth bulge (een bevolkingspiramide met veel jeugd tussen 1O en 30 jaar, red.). Van die jongeren hebben er veel gestudeerd en toch zitten ze zonder werk. Dat is dé voedingsbodem voor revolutie. In dat opzicht zijn Afrika en Zuid-Amerika veel dynamischer dan grote delen van Europa.»

DE SOCIAALDEMOCRATIE IS DOOD

HUMO In een lezing voor de groene denktank Oikos zei je dat er een `massale exodus’ is van jongeren uit het klassieke kapitalistische productiesysteem. Waarop baseer je je?

Bauwens «De neets (Not in Education, Employment or Training, red.) vormen nu al 15 procent van al wie in Europa jonger is dan 35. In Zuid-Europa loopt dat zelfs op tot 30 procent. Dat is één op de drie die niet langer in loondienst zit. En wie wel werk heet, werkt vaak freelance. Van de Europeanen onder de 35 werkt één op de vier freelance. In Amerika is dat één op drie, en men verwacht daar zelfs een stijging naar één op de twee tegen 2020. Dat is toch een exodus uit de vaste loondienst.»

HUMO Dat klinkt als een nieuw proletariaat.

Bauwens «Niet helemaal. Want het industriële proletariaat bezat de productiemiddelen niet. Vandaag is dat anders. Veel jongeren worden verdreven uit het systeem van arbeid en kapitaal, maar als kenniswerker blijf je in het bezit van je productiemiddel: die computer, dat internet en je netwerken. Het is dus geen proletariaat dat zijn kracht moet halen uit zijn getal, uit zijn massa, wel een diverse en dynamische groep die ­ los van het bestaande systeem ­ haar macht opbouwt door samen te werken. Dát is hun revolutionaire kracht.»

HUMO Dat `oude’ proletariaat zat samen in een fabriek, een mijn of een cité. Het had een vakbond, een partij of een coöperatief achter zich staan. Is dat niet de zwakte van deze groep, dat iedereen thuis achter zijn schermpje zit?

Bauwens «Ja, maar ondanks dat individuele thuiszitten staan ze wel in verbinding met mekaar. En we hebben al gezien dat ze zich zeer snel en massaal kunnen mobiliseren, zie Occupy, de indignados en de Arabische Lente. Maar ook dat ze problemen hebben als ze van die spontane samenwerking iets blijvends willen maken. Hoe dan ook, hun bewustzijn zal wel groeien. Arbeiders hebben ook heel lang gedacht dat ze maar een nummer waren en niks te betekenen hadden. Dat arbeidersbewustzijn en dat samenwerken is met de tijd gegroeid. »Ik ben zelf het kind van arbeiders, van een vader en een moeder die maar tot hun veertiende naar school zijn geweest. En toch zeg ik: vergeet het idee dat de arbeidersbeweging nog te redden is. Die beweging is sociologisch kapot. Vergeet ook de sociaaldemocratie. Ze zit helemaal in het defensief en ze raakt er niet meer uit. Dat is de tragedie van traditioneel links: dat defensieve en behoudsgezinde betekent haar dood. »Zoals er ooit een hecht arbeidersbewustzijn was, zo wil ik dat bewustzijn creëren van peer-to-peer te zijn. Dat je een commoner bent die in een lokaal project werkt, maar dat je tegelijk ook deel uitmaakt van een mondiale groep die vooruit wil, ondanks de werkloosheid, de bankencrises en andere wereldproblemen. Dat moet de nieuwe progressieve logica zijn. Je legt je niet neer bij je eigen situatie en ook niet bij de zogezegde hopeloosheid waarin de wereld nu verkeert.»

SLOW TOOLS

HUMO Gaat die revolutie zich dan eerder in de ontwikkelde landen voordoen?

Bauwens «Dat hoet niet zo te zijn. Ik ben nu uitgenodigd door de president en de regering van Ecuador, en ik ga daar zes maanden in vaste dienst werken om de blauwdruk van een peer-to-peer-maatschappij te ontwerpen. Het is toch fantastisch dat zo’n land die sprong wil maken, weg uit het neokolonialisme?»

HUMO Hebben zo veel mensen een computer in Ecuador?

Bauwens «50 procent van dat land heeft toegang tot het internet. En dan niet omdat ze thuis een pc, laptop of smartphone hebben, maar via internetcafés. Ga naar een afgelegen dorp in het Amazonegebied, en daar is internet. »Neem de landbouw in Ecuador. 7O procent bestaat uit kleine boeren die niet over landbouwmachines beschikken omdat de agro-industrie niks produceert voor zulke kleine entiteiten. En omdat Ecuador niet de weg wil opgaan van al die andere landen waar de kleine familiale landbouw verdwenen is, zou men daar een industrie kunnen opbouwen van `open’ landbouwmachines, die geschikt zijn voor die kleine markt. De agro-industrie bouwt alsmaar grotere en duurdere machines, en dwingt boeren om uit te breiden zodat ze in steeds grotere schulden komen vast te zitten. In plaats daarvan overweegt Ecuador een andere weg, die ook een uitkomst kan bieden voor andere landen waar kleine boeren in de verdrukking zijn. »Op dat gebied zijn er trouwens al belangrijke initiatieven. Zoals het Slow Tools Project, dat kleinere machines ontwerpt voor jonge startende landbouwers in Amerika. Of het platform Farm Hack, waarin jonge boeren zich verenigen rond `sociale technologie voor een weerbare landbouw’. En in Frankrijk heb je ADABio Autoconstruction, dat kleine landbouwmachines fabriceert voor biologische boeren.»

HUMO Hoe past de handenarbeid van een magazijnier en een supermarktcaissière in dat verhaal? Welke rol gaan lager opgeleiden kunnen vervullen in die `revolutie van de kenniswerkers’?

Bauwens «Dat zal inderdaad een probleem zijn: dat een groep mensen vanwege hun lage opleiding niet direct een plaats zullen hebben in die verandering. Maar wat is hun toekomst als het klassieke systeem behouden bflijt? Die job van caissière, bijvoorbeeld, zal door self-scanning vervangen worden!»

HUMO Maar krijgen we een witteboordenrevolutie, waar die laagopgeleiden verweesd gaan achterblijven?

Bauwens «Het zal dan de taak van de overheid zijn om die mensen om te scholen. De metallo’s uit de Franse staalbekkens waren twintig, dertig jaar geleden ook hun werk kwijt, en die hebben ondanks hun traditionele arbeidersachtergrond toch veel jobs gevonden in de nieuwe economieën die er kwamen. Trouwens, als je de huidige economie behoudt, zijn er toch heel wat mensen met allerlei opleidingen die uit de boot vallen. Die zouden in een nieuwe sociale economie wel kunnen renderen, maar om zo’n economie te ondersteunen is politieke wil nodig.»

BIKE SHARING X 6000

HUMO Autodelen en couchsurfen, dat is delen, en `delen is het nieuwe hebben’. Mijn generatie, de babyboomers, schijnt daarvoor het minst warm te lopen.

Bauwens «Er is inderdaad een generatiekloof. Een Amerikaans onderzoek heet in 2012 die sharing atitudes getest, en daaruit bleek dat 35 procent van de jongeren tussen 20 en 30 voor sharing gewonnen is. En daarna zakt het percentage: dertigers zitten op 28 procent, veertigers op 21 procent, en vijftigplussers hebben er het minst zin in: 14 procent. Hoe jonger, hoe meer bereid om te delen. Allicht komt dat omdat jongeren al jaren vertrouwd zijn met sociale media, en met het delen van allerlei zaken.»

HUMO Ik ben afwezig op die sociale media, maar ik heb al twaalf jaar huisruil gedaan. Dat ruilen blijkt nu peer-to-peer te zijn.

Bauwens «Ja, mensen doen vaak al aan peer-to-peer zonder het te besefen. Zo nieuw is het allemaal ook niet. Al die bike sharing in de steden, daarmee kwamen de provo’s al af in het Amsterdam van de jaren zestig. Hun Witte Fietsenplan werd echter een fiasco omdat die deelfietsen gestolen werden. Nu hebben die ietsen een chip en worden ze veel minder gestolen. De technologie heet dat jarenzestigidee mogelijk gemaakt. Er zijn nu 6.000 bike sharingprojecten in de wereld. »In de jaren zestig en zeventig waren wij zeker ook met dat delen begaan. Ik heb in drie communes gewoond waar huis, tuin en keuken werden gedeeld. ’t Is wel drie keer op een sisser afgelopen, en ook dát typeert die jaren zestig en zeventig. We hadden veel ideeën om de maatschappij te veranderen, maar het is dikwijls bij ideeën gebleven. Nu krijgen die ideeën vorm. Men wil niet alleen, men kán het ook. Dat is het verschil.»

HUMO De crisis en de levensduurte spelen toch ook mee bij het succes van sharing? Men deelt ook uit eigenbelang in plaats van uit idealisme.

Bauwens «Dat speelt zeker allemaal mee. Tussen 2005 en 2008 zag je het autodelen langzaam groeien in Amerika, en na de crisis in 2008 kreeg je een enorme versnelling.»

AARDAPPELBEWEGING

HUMO Je systeem brengt ook mee dat er minder overschotten en stocks gaan zijn.

Bauwens «Zie ook weer de middeleeuwen: wie een zadel nodig had, ging naar een zadelmaker. En die maakte dat. Die zadelmaker ging geen honderd zadels maken en nadien reclame voeren: koop onze zadels! Dat is typisch kapitalisme: je maakt veel stock en dan moet je die zien te verkopen. Daarmee zitten we pal in de problematiek van de duurzaamheid: al die marktoverschotten, al die kunstmatige behoeftes en modes die gecreëerd worden om het ding toch maar te verkopen. En zo groeien we op in een maatschappij waarin we altijd maar nieuwe dingen willen. »We moeten terug naar een systeem dat meer op gebruikswaarde is gericht. Zoals Wikispeed. Die maken een auto als een klant er één vraagt.»

HUMO Je haalt ook het voorbeeld aan van de Aardappelbeweging in Griekenland. Daar heeft men het systeem van de landbouwoverschotten aangepakt.

Bauwens «Die Griekse boeren kregen net zoals de boeren hier belachelijk lage prijzen voor het voedsel dat ze produceerden. Op een protestdag vorig jaar dumpten veertigduizend boeren hopen aardappelen in het centrum van de grote steden. Een aantal burgers vond dat absurd en is met hen gaan praten, en zo is een organisatie opgericht om die aardappelen niet meer aan de opkopers van de grootwarenhuizen te verkopen maar recht naar de consument te brengen. Nu, na amper zes maanden, gaat 17 procent van de aardappeloogst al rechtstreeks naar de verbruikers, en krijgen die boeren eerlijke prijzen. »De financiële crisis in Griekenland doet ook veel studenten en academici wegtrekken uit de dure steden, terug naar hun familie op het platteland. En daar voeren ze hun computerkennis in bij het controleren en bewaken van de serreteelten, en die computerkennis delen ze met andere tuinbouwers. Kijk maar eens op de Griekse site Solidarity for All, die meer dan drieduizend van die peer-to-peer-concepten telt. En de meeste zijn geënt op de traditionele levenswijze van het platteland. Dat is een uitkomst: je doet iets, en je bent niet langer afhankelijk van de politiek en van het monetaire systeem dat heel je land verlamt.»

TINA OF TAPAS?

HUMO In België ben je zo goed als onbekend, en toch sta je ­ met Mahatma Gandhi en Martin Luther King ­ in de top 100 van de Meest Verrijkende Persoonlijkheden van het Post Growth Institute (een internationale groep wetenschappers die ijvert voor een duurzame samenleving). Je reist de wereld rond en ziet heel wat bewegen, maar waarom ben je precies nú zo hoopvol gestemd?

Bauwens «Er is meer autonomie, meer zelforganisatie, en er wordt meer waarde buiten het bestaande systeem gecreeërd. De kleine signalen die ik tien jaar geleden zag, komen nu in een massale verspreidingsfase. En ik voorzie geen revolutie met een gewelddadige uitbarsting, wel een diepgaande maatschappelijke verandering.»

HUMO In 1993 zag je al heel vroeg de ontzaglijke mogelijkheden van het internet, maar dat was een technologische uitvinding. Hier is sprake van een sociaal-technologisch model: de uitkomst daarvan is toch veel moeilijker te voorspellen?

Bauwens «Kijk naar de gevolgen van de boekdrukkunst. Meer mensen konden de Bijbel lezen en dus ook bekritiseren, waardoor de macht van de Kerk achteruitging ­ want ze was haar monopolie op kennis kwijt. Dat gebeurt nu ook. Het internet was eerst alleen in handen van de militairen, maar maakt nu deel uit van ons dagelijks leven en heeft onze maatschappij diepgaand veranderd.»

HUMO Maar waarom zou onze maatschappij evolueren in de richting die jij voorspelt?

Bauwens «Dat mensen ooit mondiaal zouden samenwerken rond kennis, dat voorzag ik al in 1993. Ik werkte toen voor BP Nutrition, en het feit dat ik via internet wereldwijd kon praten met experts uit mijn vakgebied, dat was al een revolutie in mijn ogen. Wat ik toen nog niet kon zien, was hoe die gedeelde kennis een nieuw productiesysteem kon worden. Dat er naast die sociale logica van kennis delen ook een productieve logica kon volgen, die onze levenswijze, onze economie en onze politiek kon veranderen. »Ik zag die ontwikkeling voor het eerst in 2000. Ze kende een heel traag begin, maar nu zie je een sneeuwbaleffect. Dat een land als Ecuador zelfs op natieschaal in die richting wil evolueren is nooit eerder vertoond.»

HUMO De titel van je boek is `De wereld redden’. Een haast onmogelijke ambitie.

Bauwens «Dat klinkt heel ambitieus, maar het is een kwestie van geloof. Je hebt de moedelozen, die TINA zeggen: `There Is No Alternative’. Wij zeggen TAPAS: `There Are Plenty of Alternatives’. Een buitenstaander zal eilandjes zien en denken dat ieder voor zich bezig is. Maar er blijkt eenzelfde schema te zijn, waar mensen onbewust naartoe werken; een onderliggende structuur die niet toevallig is en die de logica bevat van dat nieuwe productiesysteem. En dat is nu mijn taak, ik wil al die losse draadjes verbinden via de P2P Foundation. »Mijn gave is dat ik patronen herken in wat ik zie, hoor en lees. En ik zíé dat er een toekomst is voor die structurele verandering. Ik zie het voor me alsof het al werkelijkheid is.»

Humo, 23/12/’13

Music for Life

 

Music for Life Vlos

 

Onder de vele acties in het kader van Music for Life waren er dit weekend ook enkele opvallende sportieve evenementen. In Sint-Niklaas werd zaterdag 10 uur lang op rollen gefietst (op de foto rechts: actrice en politica Viv Van Dingenen). Iedereen kon tegen betaling een liedje aanvragen, dat tijdens het fietsen werd gespeeld. De opbrengst ging naar vluchtelingenorganisatie VLOS.

GVA, GUVV/FOTO GERT COOLS

GAS-boetes, zwaktebod in een rechtstaat.

Interpellatie in de gemeenteraad 20 december 2013 n.a.v. de aanpassing van het politiereglement.GAS boetes3

Alhoewel GAS-boetes in sommige gevallen nuttig kunnen zijn, zijn ze een zwaktebod in een rechtstaat. Meer nog omdat de gemeente en zijn ambtenaren: tegelijk rechter en partij zijn, zijn ze een schending van het principe van de scheiding der machten.

Ja, zelfs Luc Van De Bossche, voormalig minister van Binnenlandse Zaken en vader van de GAS-boetes verklaarde zelf dat hij zijn kind niet meer herkende. Sinds de invoering in 1999 werd de wet dan ook meermaals geëvolueerd  – lees verstrengd – en nam de willekeur toe omdat de ambtenaar die de vaststellen doet ook de boete mag opleggen. En vooral omdat het verder procederen vaak meer kost dan de boete zelf.

Daarnaast beperkt GAS zich meestal tot symptoombestrijding.  Zo ook in Sint-Niklaas. – Sinds de opstart van de GAS-boetes in 2009 staat wildplassen jaarlijks in de top 3 naast sluikstorten en graffiti. In het kader van deze problematiek herhaal ik nogmaals mijn vraag i.v.m. de plaatsing van openbare toiletten als voorkoming van het wildplassen en als oplossing voor mensen met een plasprobleem.

Ook zijn we uiteraard tegen de verlaging van de leeftijd van 16 jaar naar 14 jaar voor minderjarigen.  Meer nog we willen dat minderjarigen helemaal worden geschrapt uit de GAS-toepassing.

Voor eerst druist dit volledig in tegen één van de aanbevelingen van het VN-Comité voor de Rechten van het Kind. Het Comité uitte al grote bezorgdheid over de mogelijkheid van gemeenten om administratieve sancties op te leggen aan kinderen voor antisociaal gedrag buiten het jeugdrechtssysteem om.

Bovendien zijn er verscGAS boeteshillende juridische bezwaren voor de toepassing van de GAS.

  • In de wet blijft de term overlast vaag en opent deze de deur voor willekeur. Wat met het fundamentele grondrecht van rechtszekerheid?
  • Wat geldt waar?  Reglementen verschillen van gemeente tot gemeente. Wat in ene gemeente, mag in de andere gemeente niet. En iedereen ook minderjarigen moeten dit maar weten.
  • Vrij spel voor interpretatie door de vaststellende ambtenaar. Want de ‘sanctioneerbare gedragingen’ zijn ruim omschreven en dus vrij voor interpretatie.
  • De gemeente en zijn ambtenaren zijn rechter en partij tegelijk: een schending van het principe van de scheiding der machten.
  • Als minderjarigen een beroepsprocedure bij de (jeugd)rechtbank opstarten tegen een opgelegde GAS, riskeren ze tegelijk meer ingrijpende jeugdbeschermingsmaatregel.
  • De bemiddelingsprocedure wordt te beperkt ingevuld.
  • Kinderrechten- en mensenrechteneducatie is verplicht voor alle professionals die met kinderen en jongeren in contact komen, dat stelt het VN-Comité voor de Rechten van het Kind. Dus ook voor GAS-ambtenaren.
  • Een procedure van ouderlijke betrokkenheid kan, maar is niet verplicht. Daarover beslist de ambtenaar. Ook beslist de ambtenaar of hij tevreden is over de educatieve maatregelen die opvoedingsverantwoordelijken nemen en de zaak al dan niet afsluit. Is volgens mij een open deur voor discriminatie?
  • Jongeren die buiten de lijnen kleuren, worden opgevangen binnen het jeugdrecht.  Daarnaast zijnGasboetes 1 er nog genoeg alternatieven zoals begeleiding via het JAC.

Kortom een leefbare stad vraagt meer dan symptoombestrijding. We blijven ervan overtuigd dat het systeem van de GAS niet de manier is waarop je minderjarigen die antisociaal gedrag vertonen opnieuw met de samenleving connecteert.
Een proces van stereotypering en eenzijdige beeldvorming dreigt te resulteren in de maatschappelijke uitsluiting van bepaalde groepen mensen met (leeftijds)discriminatie tot gevolg. Daarnaast worden er momenteel door het parket evenveel GAS-boetes geseponeerd dan overtredingen vroeger.

Daarom vragen we om als overheid eerder te kiezen voor een inclusief beleid waar ook plek en ruimte is voor kinderen en jongeren en hun betekenissen van de publieke ruimte. Tot op vandaag menen we dat een overheid via de GAS voor minderjarigen noch het belang van het kind noch het belang van de samenleving waarin dat kind opgroeit dient. Daarnaast aangezien het lage aantal GAS-boetes voor minderjarigen en de symptoombestrijding van de GAS-toepassing in zijn totaliteit, lijkt me dit een overbodige maatregel en een zwaktebod in een rechtstaat.

Wouter Van Bellingen

Gemeenteraadslid

Tijd rijp om wijs te handelen en goed te doen.‏ Tijd voor een Emiel Van Haverstraat in Sint-Niklaas

Nelson Mandela FreedomIk ben verheugd dat het progressief kartel ons idee uit december 2010 opnieuw lanceert om een plein naar Nelson Mandela te noemen. En we steunen dan dit ook volledig.  In de lijn van ons toenmalig voorstel kan dit lijstje gerust verder aangevuld worden met extra persoonlijkheden van diverse achtergronden, geslachten en geloofsovertuigingen: Henri Dunant (1828– 1910), Auguste Beernaert (1829 – 1912), Henri La Fontaine (1854– 1943), Mahatma Gandhi (1869 -1948), Eleanor Roosevelt (1884– 1962), Mohammed Abdelkrim El Khattabi (1880-1963), Martin Luther King (1929– 1968), Dominique Pire ( 1910-1969), Léopold Sédar Senghor (1906 – 2001), Maurits Coppieters (1920-2005). Zo kan dit voorstel breed gesteund worden door heel de gemeenteraad.  Omdat de komende jaren heel wat woonprojecten op stapel staan met verschillende straten en pleinen die een naam moeten krijgen, is er geen betere periode.   Daarnaast zou het goed zijn om in de straatnamencommissie, waar momenteel nog een plaats vacant is, een lid op te nemen van de Actie- en Adviesgroep Solidariteit (AAS). Dit zou symbolisch en een meerwaarde zijn.   En zo moeten deze voorstellen in de toekomst niet meer vanuit politieke hoek gelanceerd worden.

Tenslotte wil ik ook dat Nelson Mandela Gevangeniswe in de geest van Nelson Mandela handelen en ook een straat noemen naar Emiel Van Haver, de oorlogburgemeester van Sint-Niklaas. En die al in 1955 op 13 december eerherstel kreeg van de Kamer van Inbeschuldigingstelling van Gent. Of het met Nelson Mandela’s woorden te zeggen:“ We moeten tijd wijs gebruiken en voor altijd realiseren dat de tijd altijd rijp is om goed te doen”.

 

Personalia.

Henri Dunant  Henri Dunant (1828– 1910).

 Zwitsers bankier en een sociale activist. Oprichter van het Rode Kruis. Hij ontving de Nobelprijs voor de Vrede in 1901. Binnenkort bestaat de Sint-Niklaas afdeling van het Rode Kruis 150 jaar en is daarmee de oudste van het land.

Auguste BeAuguste Beernaerternaert(1829 – 1912) 

Belgisch katholiek politicus en mensenrechtenactivist. In 1909 won hij, samen met Paul Henri Balluet d’Estournelles de Constant de Nobelprijs voor de Vrede voor zijn ijver om arbitrage toe te passen om internationale geschillen op te lossen en voor zijn strijd tegen de slavernij en de plundering van Congo. De eerste Belg die de  Nobelprijswinnaar voor de Vrede won.  Het Instituut voor internationaal recht uit Gent ging hem in 1904 voor.

HeHenri La Fontainenri La Fontaine (1854– 1943). 

Belgisch vrijmetselaar en Nobelprijswinnaar. Hij stond erom bekend zich altijd met hart en ziel in te zetten voor elke zaak waarvoor hij opkwam. Als jurist van opleiding heeft hij gestreden voor de vrede, het beslechten van conflicten door bemiddeling, het internationalisme, het universeel stemrecht, het recht op onderwijs, vrouwenrechten en de arbeidsreglementering. 1OO jaar geleden in 1913 werd hem de Nobelprijs voor de Vrede toegekend.

Mahatma Gandhi (1869 -1948). Gandhi

Indiaas politicus, jurist en vegetariër. Was een van de grondleggers van de moderne staat India en voorstander van het actieve geweldloosheid als middel voor revolutie. Van hem kwam o.a. de volgende uitspraak:  Een oog voor een oog maakt de hele wereld blind.” Hij stierf 65 jaar geleden.

Eleanor RooEleanor Rooseveltsevelt (1884– 1962). 

First Lady van de Verenigde Staten toen haar man Franklin Delano Roosevelt president was. Als mensenrechtenactiviste speelde ze na de Tweede Wereldoorlog speelde ze een grote rol in het opstellen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Dat dit jaar zijn 65ste verjaardag vierde.

Mohammed AbdelMohammed El Khattabikrim El Khattabi (1880-1963).

Marokkaanse rechter en vrijheidstrijder voor de Rif. Vocht tegen de kolonisatie van Spanje en Frankrijk. Bezieler van de Berberidentiteit en Pan-Arabische gedachte. Werd geboren in de omgeving van Al-Hoceima, onze partnerstad. En overleed 50 jaar geleden.

Emiel Van HaverEmiel Van Haver (1899 – 1966).

Sint-Niklase oud-burgemeester. Was tijdens WO II schepen en burgemeester. Werd daarvoor uit zijn functie gezet en veroordeeld. Kreeg in 1955 eerherstel. En werd in 1964 opnieuw gemeenteraadslid.  In de geest van Mandela is het eindelijk tijd om werk te maken van een echt eerherstel.

Martin Luther King (1929– 1968).Martin Luther King

  Amerikaanse baptistische dominee, politiek leider en een van de meest prominente leden van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. 25 jaar geleden in 1963 hield hij zijn legendarische toespraak “I have a dream“. Een jaar later kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede. Voor velen is Martin Luther King een symbool voor de burgerrechten-beweging in de Verenigde Staten gebleven.

Dominique Pire  Dominique Pire ( 1910-1969).

Waalse dominicaanse pater en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 1958, 55 jaar geleden en het jaar van de EXPO.  Zijn leven stond volledig in het teken van streven naar begrip tussen alle volkeren in de wereld en het oplossen van de armoede. Maar vooral zijn inzet voor vluchtelingen tijdens en na WO II maakte hem beroemd. Waarbij hij fungeerde als aalmoezenier van het verzet. Hij ligt ook aan de basis van de NGO Vredeseilanden.

Léopold Sédar SenghorLéopold Sédar Senghor (1906 – 2001).

Was een Senegalees dichter, filosoof, schrijver en president. Is grondlegger van de Négritude. Was katholiek in een moslimland. Zat in het Franse verzet tijdens WO II. Was staatssecretaris in een Franse Regering.  Vader van de Senegalese democratie en lid van Academie Française. Hij overleed vandaag 12 jaar geleden op 20 december. Momenteel bestaat onze stedenband met onze Senegalese partnerstad Tambacounda 10 jaar.

Maurits CoppietersMaurits Coppieters (1920-2005).  

Sint-Niklazenaar en Vlaams politicus, die zijn politieke carrière ontplooide bij de Volksunie.  In 1996 richtte hij de beweging het Sienjaal op, met het oog op een bundeling van alle progressieve krachten in Vlaanderen.  Coppieters werkte actief rond politiek pluralisme, de rechten van de vrouw, milieuproblematiek en ontwikkelingssamenwerking. En werd zo het boegbeeld van de progressieve vleugel in de partij. Als nationaal voorzitter van 11.11.11 ijverde hij in de jaren ’80 vol inzet en overtuiging voor een rechtvaardig bestaan voor iedereen.

Nelson Mandela (1918-2013)Nelson Mandela  

President van Zuid-Afrika van 1994 tot 1999. Hij was advocaat van beroep. Mandela werd geboren bij Umtata (in het vroegere Transkei), als zoon van een plaatselijk stamhoofd. Mandela wordt alom gerespecteerd om zijn volhardende strijd tegen de apartheid, en was de eerste zwarte president van Zuid-Afrika. . In 2010 riep de VN 18 juli uit als jaarlijkse Mandela-dag. En won in 1993 de Nobelprijs voor de Vrede, samen met Frederik Willem de Klerk. 20 jaar later op 5 december stierf hij.