Dag: 28 augustus 2008

Populisme (1)

“Tussen sp.a en extreem links gaapt een gat” is de heel juiste vaststelling van David Van Reybrouck in zijn ‘Pleidooi voor populisme’ (DM 26/8). Het is de vaststelling die Wouter Van Bellingen onlangs maakte met zijn oproep tot linkse samenwerking. Het was de vaststelling van Jef Sleeckx en de oude garde socialisten in hun steun aan het verzet tegen het Generatiepact. Het is de vaststelling die vandaag de SPD de stuipen op het lijf jaagt. En die de sp.a verleidde tot een campagne voor “arbeiders in het parlement”.

Maar Van Reybrouck gaat nogal kort door de bocht door aan deze vaststelling een pleidooi voor “meer” en “beter” populisme vast te haken. “Om de democratie optimaal te laten draaien.” Een pleidooi voor “een grote links-populistische partij” die “de politieke kleurenwaaier in Vlaanderen verrijkt”.

David Van Reybrouck verwelkomt de “gematigdere fase” waar extreem rechts naar evolueert. Hij stelt vast dat “het laagopgeleide volk” voor de grote rechts-radicale beweging stemt. En hij wil het een linkse variant aanbieden naar model van de SP in Nederland. Daarbij wordt nogal gemakkelijk uitgegaan van een “nieuwe maatschappelijke breuklijn die niet klassiek sociaaleconomisch van aard is”, maar cultuuretnisch: kosmopolitisch versus nationalistisch.

Radicaal rechts is zich inderdaad aan het heruitvinden rond een separatistisch en nationalistisch vertoog. Maar dat vertoog is veel meer dan populisme. Het is de terugval op een Vlaamse identiteit (en op eenzelfde manier in andere omstandigheden op een Franstalige en Waalse identiteit) van een brede middenklasse die onder druk staat in een flexibele superconcurrentiële wereldeconomie. Rechts herstructureert zich rond een soft ‘Eigen volk eerst’. Zijn electoraal monopolie op het “blijvend verlangen naar politieke betrokkenheid” is inderdaad het gevolg van de zwakte van links. Maar daar zomaar links populisme tegenover stellen om de democratie te redden is nogal kortzichtig.

Denkt David Van Reybrouck dat de laaggeschoolden niet geïnteresseerd zijn in een dialoog met hun Franstalige en Waalse lotgenoten? Denkt hij de democratie te redden zonder de solidariteit te redden om de kloof tussen arme en rijk aan te pakken? Is het links-populisme van Van Reybrouck ook een links-separatisme, links-flamingantisme, links-wallingantisme? Vragen waarop een duidelijk antwoord nodig is. Anders verwordt een juiste vaststelling over het gat van het populisme tot een gat van opportunisme.

Raf Verbeke, CAP,

http://www.anderepolitiek.be